Odaklı projeler, sonrasına hazır olacak şekilde nasıl kurgulanır?
Kapsamı belli bir proje de kapıyı açık bırakabilir. Bunun için son haftada yazılan bir devir teslim belgesi değil, ilk haftadan itibaren verilen birkaç bilinçli karar gerekir.
Bir projeyi sonrasına hazır kurgulamak ne demek?
Odaklı bir proje, yalnızca teslimatlarıyla değil; net kararlar, belgelenmiş gerekçeler, başkalarının genişletebileceği bir sistem ve yayından sonra neyin değerlendirileceğini gösteren kısa bir listeyle tamamlandığında sonrasına hazırdır. Bu da en baştan verilen ve iş boyunca sürdürülen kararlardan doğar; böylece işi bir sonraki adımda kim devralırsa, ister sizin ekibiniz ister biz ister başka bir iş ortağı, sıfırdan değil, birikmiş bir anlayıştan başlar.
Odaklı Projeler, Özel Çözümler ve Sürekli İş Birlikleri ile birlikte üç çalışma biçimimizden biridir. Üçü de aynı özenle yürütülür; değişen şey kalite değil, kapsamdır. Kapsamı belli işlere uyar: bir marka kimliği, kurumsal bir web sitesi, bir kullanıcı deneyimi çalışması, bir raporlama arayüzü ya da belirli bir iyileştirme. Belirli bir kapsam, daha düşük bir standart anlamına gelmez. Yalnızca projenin net bir sınırı olduğunu gösterir; o sınır da en az merkezi kadar tasarımı hak eder.
“Sonrası”nı neden en başta sormalı?
Bir projeyi sürdürülebilir kılan şeylerin çoğu, devir tesliminden çok önce, erkenden belirlenir. Bu yüzden Tanımla ve Keşfet aşamasında, o anki hedefin yanında gelecekle ilgili birkaç soru da sorarız:
- Önümüzdeki bir iki yıl içinde neler değişebilir: yeni hizmetler, pazarlar, diller, kişiler?
- Yayından sonra işin sahibi kim olacak, hangi yetkinliklere sahip?
- Hangi parçaların sabit kalması, hangilerinin sık sık elden geçmesi bekleniyor?
- Yayına çıktıktan sonra neyi değerlendirmek istersiniz?
Bu soruların yanıtları kapsamı nadiren değiştirir. Değiştirdikleri şey, kapsamın içindekilerin nasıl kurulduğudur. Bugün tek dilli, ama ileride ikinci bir dil eklenmesi muhtemel bir web sitesi, en baştan farklı modellenir. Yeni veri kaynakları eklenecek bir raporlama arayüzü de her yeni kaynak için ekranı baştan tasarlamak gerekmeyecek şekilde kurgulanır. Kurum içinde büyüyecek bir marka kimliği ise yalnızca bir logo ve renk paletiyle değil, farklı ekiplerin doğru kullanabileceği kurallarla birlikte teslim edilir.
Genişletilebilir işler kurmak
Disiplin ne olursa olsun, genişletilebilir işlerin bazı ortak özellikleri vardır:
- Tek seferlik parçalar yerine sistemler. Tek tek elde işlenmiş sayfalar yerine adlandırılmış ve belgelenmiş, az sayıda yeniden kullanılabilir bileşen, stil ya da şablon.
- Açık adlandırma. Dosyalar, katmanlar, içerik türleri ve kod; ekibe yeni katılan birinin kılavuza ihtiyaç duymadan anlayabileceği kurallara uyar.
- İçeriğin görünümden ayrılması. Editörler görünümü bozmadan söyleneni değiştirebilir; tasarımcılar da söyleneni yeniden yazmadan görünümü inceltebilir.
- Sahipliğin sizde olması. Alan adları, barındırma, tasarım dosyaları, kod depoları ve analitik hesapları, erişimini sizin yönettiğiniz şekilde kurumunuza ait olur.
Bunların hiçbiri gereksiz bir cila değildir ve projeyi büyütmez. Çoğu zaman aynı miktarda emeğin daha düşünülmüş bir sırayla harcanmasıdır.
Yalnızca yayına çıkacak olanı değil, sonrasında gelecek olanı da tasarlıyoruz.
Efabrika
Yalnızca teslimatları değil, kararları da belgelemek
Tamamlanmış bir tasarım neye karar verildiğini gösterir. Nedenini ya da neyin düşünülüp bir kenara bırakıldığını ise nadiren gösterir. Bir sonraki kişinin en çok ihtiyaç duyduğu şey bu gerekçedir ve ilk kaybolan da odur.
Tasarla ve Geliştir boyunca kısa bir karar kaydı tutarız: soru, değerlendirdiğimiz seçenekler, neyi seçtiğimiz ve bu seçimin dayandığı varsayım. Bu bir rapor değil, çalışan bir belgedir. İşin sonunda teslimatların yanında yer alır; kapsam içinde çözmediğimiz açık sorular ve neden önemli oldukları da onunla birlikte durur.
Birkaç ay sonra biri “Bu bölüm neden böyle?” diye sorduğunda yanıt bir kişinin hafızasında değil, herkesin ulaşabileceği bir yerde olur. Ekip değişse de proje bilgisini kaybetmez.
İyileştir için net bir başlangıç noktası bırakmak
Her müşteri sürekli iyileştirmeyi tercih etmez ve odaklı bir proje bunu varsaymamalıdır. Yine de iyileştirmeye başlamayı kolaylaştırabilir. Devir tesliminden önce şu konularda uzlaşırız:
- iş kullanılmaya başladığında neyin gözlemleneceği ve bu bilginin nereden geleceği
- yalnızca gerçek kullanımın yanıtlayabileceği sorular
- yeniden bakmak için uygun bir zaman ve bunu kimin yapacağı
Bu liste kısa tutulur; amaç her şeyi ölçmek değil, ilk bakışta doğru yere bakmaktır. Böylece İyileştir, soyut bir niyet olmaktan çıkar; ekibinizin kendi başına ya da bizimle yürütebileceği kısa ve uygulanabilir bir plana dönüşür.
Çalışma biçimleri arasında geçiş
İyi kurgulanmış odaklı bir proje, sonrasında size gerçek seçenekler sunar. Temiz bir devir teslimle işi kurum içine alabilirsiniz. Bir sonraki ihtiyaç netleştiğinde yeni bir Odaklı Proje ile dönebilirsiniz. Ürün gelişimi ya da kreatif üretim için Sürekli İş Birlikleri’ne, bir sonraki konu daha geniş ve daha belirsizse Özel Çözümler’e geçebilirsiniz. Her yol eşit derecede geçerlidir ve hiçbiri ilk projenin kuruluş biçimi yüzünden zorunlu hale gelmemelidir.
Bizim için süreklilik; bağlamı, bilgiyi ve iyileştirmeyi zaman içinde korumak demektir. Bu bazen uzun soluklu bir iş birliğidir, bazen de bir sonraki adımı kolaylaştıracak kadar net bir devir teslim.
Aklınızda odaklı bir çalışma varsa, üç çalışma biçimimizi Yaklaşım sayfamızda inceleyebilir ya da bize anlatabilirsiniz.